Herb powiatu krakowskiego przyjęty został uchwałą Nr X/44/99 Rady Powiatu w Krakowie z dnia 27 sierpnia 1999 r. w sprawie uchwalenia herbu, flagi oraz Statutu Powiatu Krakowskiego. Herb przedstawia w polu czerwonym ukoronowaną głowę białego Orła o dziobie i języku złotym.
Herb powiatu krakowskiego jest nowym znakiem samorządowym. Nawiązuje on do herbu dawnego województwa krakowskiego i będącego jego sukcesorem dzisiejszego województwa małopolskiego.
W poszukiwaniu podstaw historycznych dla stworzenia herbu powiatu krakowskiego kluczowy był argument terytorialny, a mianowicie to, iż cały jego obszar w okresie staropolskim stanowił rdzeń województwa krakowskiego (obecnie małopolskiego) i był bezpośrednio związany z dawną stolicą Polski – Krakowem. Powiat krakowski jest przy tym jedynym nosicielem tej nazwy, wobec przyjęcia dla województwa niepoprawnej historycznie nazwy – województwo małopolskie, zamiast tradycyjnej, średniowiecznej nazwy – województwo krakowskie. Tym samym powiat krakowski stał się jedynym depozytariuszem tej historycznej nazwy, a jednocześnie, obok miasta Krakowa, stanowi jego główną, centralną część. Ten ścisły związek z dawnym województwem krakowskim, a dzisiaj małopolskim, został podkreślony przez przyjęcie za godło powiatu wyjątkowo zaszczytnego przedmiotu zaczerpniętego z herbu województwa.
Herb województwa przedstawia w polu czerwonym ukoronowanego Orła białego ze złotą przepaską przez skrzydła, takimże dziobem i szponami. Najważniejszą ideowo częścią herbu wojewódzkiego jest głowa ukoronowanego Orła. Ona też została przyjęta za godło herbowe powiatu krakowskiego. Dokonano tutaj zabiegu polegającego na nadaniu niższej jednostce samorządowej części herbu jednostki wyższej. Posługując się językiem heraldyki, herb powiatu krakowskiego powstał poprzez uszczerbienie herbu województwa małopolskiego. Związek między województwem i powiatem został zaznaczony także przez barwy godła oraz pola tarczy herbu powiatu, identyczne z tymi w herbie województwa.
Herb ten wyraża językiem heraldyki bogactwo terytorialnej tradycji historycznej powiatu krakowskiego. Godło herbu – ukoronowana głowa Orła białego, zaczerpnięta z herbu staropolskiego województwa krakowskiego (a obecnie małopolskiego), oznacza historyczną przynależność powiatu do tego województwa zarówno w przeszłości, jak i współcześnie. Orla głowa to godło najwyższej kategorii, odwołujące się do zespołu najwyższych wartości państwowych i narodowych, nacechowane wyjątkowo silnie treściami ideowymi, nawiązujące do symboliki Królestwa Polskiego z przełomu XIII i XIV w. i stworzonego za panowania Kazimierza Wielkiego najstarszego zespołu polskich herbów ziemskich.
Dla takiej kreacji herbu mamy wyjątkowy w polskiej heraldyce średniowiecznej wzorzec. Władysław Jagiełło, nadając w 1395 r. przywilej pogranicznej halickiej Kołomyi, leżącej na bardzo ważnym z gospodarczego i politycznego punktu widzenia szlaku do Mołdawii, obdarzył ją równocześnie szczególnym zaszczytem, jakim było nadanie w herbie głowy ukoronowanego Orła białego. Jest to znakomity, a przy tym najstarszy znany nam ze źródeł pisanych, przykład kreowania herbu samorządowego w Polsce. Uznaliśmy więc za wskazane wykorzystać ten sposób tworzenia herbu dla powiatu krakowskiego. Co więcej, ponieważ obecnie Kołomyja leży poza granicami państwa polskiego, a ponadto co najmniej od czasów porozbiorowych posługuje się innymi wersjami herbu (w okresie zaborów pół-Orła w słup, obecnie cały Orzeł), istnieje podstawa do uznania tego symbolu za wolny, to znaczy do wykorzystania przez inną wspólnotę samorządową. Nie wiemy zresztą, czy Kołomyja rzeczywiście posługiwała się herbem z Jagiełłowego nadania, gdyż na późnogotyckiej pieczęci tego miasta, znanej z egzemplarza z 1554 r., widnieje tarcza z herbem przedstawiającym górną połowę Orła. Dla głowy Orła przyjęta została nowoczesna stylizacja, nawiązująca do Orła z herbu województwa małopolskiego. W ten sposób świadomie został podkreślony związek powiatu krakowskiego z województwem. Głowa Orła w herbie powiatu nie jest jednak prostym „cytatem” plastycznym, lecz została poddana starannemu i dość daleko idącemu opracowaniu plastycznemu, które indywidualizuje herb powiatu.
Znaki powiatu krakowskiego zostały opracowane w 1999 roku. Rada powiatu krakowskiego przyjęła projekty 27 sierpnia 1999 r. (Uchwała Nr X/44/99) [...]. Herb powiatu krakowskiego, flaga i pieczęć, są elementem większego opracowanego przez nas zespołu znaków 11 powiatów województwa małopolskiego, które zostały zatwierdzone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Znaki powiatu krakowskiego są wiodącym elementem tego zespołu, stworzonym według wspólnej koncepcji ideowej, łączącej elementy Orła województwa małopolskiego z elementami tradycji poszczególnych powiatów. W przypadku powiatu krakowskiego, który był i jest najważniejszą jednostką samorządową w strukturze województwa (krakowskiego) małopolskiego, kluczowym elementem jest głowa Orła, określająca jego wiodącą rolę.
Tekst: W. Drelicharz, Z. Piech, Dawne i nowe herby Małopolski, opracowanie graficzne B. Widłak, Kraków 2004, s. 130–133.
Użycie herbu powiatu krakowskiego
Zarówno użycie herbu jak i flagi przez podmioty nie będące jednostkami organizacyjnymi Powiatu ustala Rada Powiatu w Krakowie w drodze odrębnej uchwały zgodnie z § 3 ust. 6 uchwały nr XLVI/391/2018 Rady Powiatu w Krakowie z dnia 26 września 2018 r. w sprawie Statutu Powiatu Krakowskiego (Dz. Urz. Woj. Małop. z 2018 r, poz. 6667 zm.: poz. 8193).
Poniżej mogą Państwo pobrać wniosek o wyrażenie zgody na użycie herbu powiatu krakowskiego.